Jakie dane o opakowaniach trafiają do raportu ESG

„Raportowanie ESG” to w rozmowach handlowych worek, do którego wrzuca się trzy różne rzeczy: obowiązek sprawozdawczy wynikający z przepisów, ankietę od kontrahenta, który ten obowiązek ma, i komunikację marketingową. Pierwsze dwie potrzebują liczb o określonej jednostce, zakresie i metodyce. Trzecia potrzebuje zdjęcia. Ten artykuł dotyczy wyłącznie liczb.

Od razu zastrzeżenie, bez którego dalsza lektura prowadzi na fałszywy tor: nie piszemy tu, kto musi raportować. Zakres podmiotowy zmieniał się w 2026 r. kilkakrotnie i nadal jest przedmiotem prac legislacyjnych — wracamy do tego na końcu. Dane o opakowaniach są natomiast potrzebne niezależnie od tego, w którym roku firma wejdzie w obowiązek, a także wtedy, gdy sama nie raportuje, lecz dostaje kwestionariusz od odbiorcy, który raportuje.

W skrócie

• Opakowania są przedmiotem standardu ESRS E5 „Wykorzystanie zasobów i gospodarka o obiegu zamkniętym”, przyjętego rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2023/2772.
• Liczby znajdują się w dwóch wymogach ujawniania: E5-4 — przepływy zasobów na wejściu i E5-5 — przepływy zasobów na wyjściu.
• Jednostką jest masa w tonach albo kilogramach, a nie liczba sztuk — i to jest pierwsza różnica wobec ewidencji kaucyjnej.
• Ewidencja, którą prowadzi jednostka handlu w systemie kaucyjnym, obejmuje liczbę napojów, liczbę zwróconych opakowań i wysokość kaucji (art. 44 ust. 10 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi) — nie masę i nie sposób zagospodarowania.
• Standardy ESRS są w 2026 r. upraszczane, a zakres podmiotowy obowiązku zmieniały dyrektywa 2025/794 i dyrektywa Omnibus I. Przed przygotowaniem raportu sprawdź wersję standardu obowiązującą dla Twojego roku obrotowego.

Gdzie w raporcie siedzą opakowania

Standardy sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju (ESRS) przyjęła Komisja Europejska rozporządzeniem delegowanym (UE) 2023/2772. Opakowaniami zajmuje się standard tematyczny ESRS E5, poświęcony wykorzystaniu zasobów i gospodarce o obiegu zamkniętym. Składa się z wymogu dotyczącego procesu identyfikacji wpływów, ryzyk i szans (IRO-1) oraz sześciu wymogów ujawniania informacji.

Dla osoby, która ma zebrać dane, liczą się dwa wiersze z tej tabeli. Pozostałe są o politykach, celach i skutkach finansowych — i one bardziej potrzebują decyzji zarządu niż odczytu z urządzenia.

E5-4: co wchodzi do firmy

Wymóg dotyczy zasobów wprowadzanych do działalności w okresie sprawozdawczym. Gdy temat jest istotny, ujawnia się — w tonach albo kilogramach — ogólną masę produktów oraz materiałów technicznych i biologicznych zużytych w okresie, udział materiałów biologicznych pochodzących ze zrównoważonych źródeł (obejmujący także opakowania) oraz masę bezwzględną i procentową komponentów wtórnych, czyli ponownie użytych lub pochodzących z recyklingu, w tym w opakowaniach. Do tego dochodzi opis samych wejść i — co w praktyce okazuje się najtrudniejsze — metodyka: czy dane są zmierzone, czy oszacowane, i na jakich założeniach.

Dla firmy, która wprowadza napoje w opakowaniach objętych kaucją, to miejsce, w którym pojawia się zawartość z recyklingu w butelce. Dla firmy, która tylko sprzedaje albo zbiera, to miejsce, w którym opakowanie jest wejściem do innej części łańcucha.

E5-5: co z firmy wychodzi

Tu standard rozdziela dwie rzeczy. Pierwsza dotyczy produktów i materiałów: ich projektowania w duchu obiegu zamkniętego, oczekiwanej trwałości, możliwości naprawy oraz udziału zawartości nadającej się do recyklingu w produktach i opakowaniach. Druga to odpady, i to ona jest najbardziej rachunkowa. Ujawnia się między innymi:

• łączną masę wytworzonych odpadów z własnej działalności,
• masę odpadów odzyskanych, z podziałem na przygotowanie do ponownego użycia, recykling i pozostałe operacje odzysku,
• masę odpadów skierowanych do unieszkodliwiania według metody: spalanie, składowanie, inne operacje,
• łączną masę i udział odpadów nieprzetworzonych w recyklingu,
• skład odpadów — strumienie istotne dla sektora i materiały w nich zawarte, na przykład metale i tworzywa sztuczne,
• łączną masę odpadów niebezpiecznych, z podziałem przewidzianym w standardzie,
• oraz metodykę obliczeń i informację, czy dane są zmierzone, czy szacowane.

Zwróć uwagę na dwa słowa, które przewijają się w całym standardzie: masa i przeznaczenie. Raport nie pyta, ile opakowań wróciło. Pyta, ile ważyły i co się z nimi dalej stało.

Co generuje zbiórka kaucyjna

Polskie przepisy kaucyjne wymagają innego zestawu danych, bo służą innemu celowi — rozliczeniu kaucji. Jednostka handlu, która pobiera i zwraca kaucję oraz zbiera opakowania, prowadzi ewidencję obejmującą liczbę nabytych i sprzedanych napojów w opakowaniach objętych systemem, liczbę zwróconych opakowań i odpadów opakowaniowych oraz wysokość kaucji pobranych, zwróconych i niezwróconych (art. 44 ust. 10 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Informacje z ewidencji przechowuje się pięć lat (art. 44 ust. 12).

Drugie źródło danych jest po stronie operatora. Podmiot reprezentujący przekazuje gminie roczne sprawozdanie o masie opakowań i odpadów opakowaniowych zebranych na jej terenie — do 31 stycznia za poprzedni rok (art. 40p). Ministerstwo Klimatu i Środowiska w komunikacie o zaliczaniu opakowań kaucyjnych do gminnych poziomów recyklingu wskazało, że sprawozdanie obejmuje masy według rodzaju opakowań oraz sposobu ich zagospodarowania. Tu więc masa już jest — tylko w ujęciu gminnym i rocznym, a nie w ujęciu firmy i okresu sprawozdawczego.

Trzy luki między ewidencją a raportem

Z tej tabeli wynikają trzy konkretne luki do zamknięcia:

1. Sztuki na masę. Przeliczenie wymaga przyjętej masy jednostkowej opakowania albo ważenia. Jeśli przyjmujesz przelicznik, musisz go udokumentować — bo właśnie to jest „metodyka” i „szacunek”, o których pyta standard.
2. Brak podziału na frakcje w ujęciu, które potrzebujesz. Ewidencja kaucyjna dzieli opakowania według rodzajów objętych systemem, raport — według materiałów i sposobu zagospodarowania. Przejście między jednym a drugim trzeba zaprojektować, a nie wyprowadzać z pliku po fakcie.
3. Brak śladu audytowego. Dane idące do sprawozdania muszą dać się odtworzyć: z jakiego urządzenia, z jakiego okresu, kto i kiedy je skorygował. Eksport do arkusza, nad którym pracowały trzy osoby, tego warunku nie spełnia.

Czego wymagać od dostawcy automatu i platformy

1. Masa, nie tylko liczba zwrotów — albo jawny, udokumentowany przelicznik masy jednostkowej dla każdej frakcji.
2. Podział na frakcje materiałowe, z osobnym ujęciem każdego urządzenia i lokalizacji.
3. Okresy zgodne z rokiem obrotowym, a nie tylko bieżący miesiąc i „od początku”.
4. Eksport danych źródłowych w formacie, który da się przekazać audytorowi, razem z historią korekt.
5. Spójność z dokumentami przekazania opakowań operatorowi — bo to one są dowodem na dalsze przeznaczenie.
6. Wzór raportu na etapie oferty, a nie opis w prezentacji. Przykładowy plik mówi więcej niż lista funkcji.

Punkty od pierwszego do czwartego są w projektowanej przez nas platformie EcoFlow AI założeniem wyjściowym — AGAKS jest na etapie projektowania urządzeń i platformy, więc opisujemy koncepcję, a nie wdrożenie. O tym, jakie pozycje kosztu kryją się za dostępem do danych, piszemy w artykule Co składa się na koszt automatu kaucyjnego.

Kto musi raportować — i dlaczego to dziś najmniej stabilna część obrazu

Obowiązek sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju wprowadziła dyrektywa (UE) 2022/2464 (CSRD), a do polskiego prawa przeniesiono go do ustawy o rachunkowości, do odrębnego rozdziału o sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. Od tego momentu zakres był zmieniany co najmniej trzy razy:

• Dyrektywa (UE) 2025/794, nazywana „stop-the-clock”, przesunęła o dwa lata pierwsze raporty dla drugiej i trzeciej grupy podmiotów.
• Dyrektywa Omnibus I, opublikowana w 2026 r., zawęziła zakres podmiotowy; państwa członkowskie mają ją wdrożyć do 19 marca 2027 r.
• W Polsce opublikowano w 2026 r. ustawę wprowadzającą opcjonalne zwolnienie z raportowania informacji o zrównoważonym rozwoju za lata 2025 i 2026 dla części jednostek.
• Same standardy ESRS są upraszczane — liczba punktów danych w E5 ma zostać istotnie ograniczona, przy zachowaniu obu wymogów o przepływach zasobów.

Dlatego pytanie „czy my musimy raportować?” ma sens tylko z datą i dla konkretnego roku obrotowego, a odpowiedź należy do biegłego rewidenta albo doradcy, nie do artykułu. Pytanie, które się nie starzeje, brzmi inaczej: czy wiesz, ile ważą opakowania, które przeszły przez Twoją zbiórkę, i co się z nimi stało dalej. Jeśli nie, raport będzie trudny w każdej wersji przepisów.

PPWR: dlaczego te dane będą potrzebne tak czy inaczej

Niezależnie od sprawozdawczości finansowej opakowania mają od 2026 r. własne, bezpośrednio stosowane rozporządzenie: rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), stosowane od 12 sierpnia 2026 r. Nakłada ono na państwa członkowskie obowiązek osiągnięcia 90% poziomu selektywnego zbierania jednorazowych butelek z tworzyw sztucznych i metalowych pojemników na napoje o pojemności do 3 litrów — najpóźniej do 1 stycznia 2029 r. (art. 50) — a systemy kaucyjne są podstawowym narzędziem do realizacji tego celu.

Zapotrzebowanie na dane o masie i przeznaczeniu opakowań rośnie więc z dwóch stron naraz: od strony sprawozdawczości i od strony przepisów o samych opakowaniach. Zbiórka, która liczy tylko sztuki, odpowie na coraz mniejszą część pytań.

Dalej w tym temacie

• Czy każdy sklep musi mieć butelkomat? — od strony obowiązków, nie sprawozdawczości

Najczęstsze pytania

W którym standardzie ESRS są opakowania?

W standardzie tematycznym ESRS E5, dotyczącym wykorzystania zasobów i gospodarki o obiegu zamkniętym, przyjętym rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2023/2772. Dane liczbowe o opakowaniach pojawiają się w dwóch wymogach ujawniania: E5-4 o przepływach zasobów na wejściu i E5-5 o przepływach na wyjściu, w tym o odpadach. Pozostałe wymogi w tym standardzie dotyczą polityk, działań, celów i skutków finansowych.

Czy liczba zwrotów z automatu wystarczy do raportu?

Nie. Standard wymaga masy wyrażonej w tonach albo kilogramach, podziału istotnego dla sektora oraz informacji o przeznaczeniu odpadów — przygotowanie do ponownego użycia, recykling, inne operacje odzysku, unieszkodliwianie. Liczbę zwrotów trzeba więc przeliczyć na masę, a przyjęty przelicznik udokumentować, bo standard wymaga też ujawnienia metodyki i wskazania, czy dane są zmierzone, czy oszacowane.

Czym różni się ewidencja kaucyjna od danych do raportu?

Celem i jednostką. Ewidencja z art. 44 ust. 10 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi obejmuje liczbę nabytych i sprzedanych napojów, liczbę zwróconych opakowań oraz wysokość kaucji pobranych, zwróconych i niezwróconych — służy rozliczeniu kaucji. Raport potrzebuje masy, podziału na frakcje materiałowe, sposobu zagospodarowania i opisu metodyki. To nie są te same liczby w innym formacie, lecz inny zestaw.

Skąd wziąć dane o dalszym przeznaczeniu zebranych opakowań?

Od operatora systemu kaucyjnego i z dokumentów przekazania. Podmiot reprezentujący przekazuje gminie roczne sprawozdanie o masie opakowań zebranych na jej terenie do 31 stycznia za poprzedni rok (art. 40p). Na poziomie firmy podstawą są umowa i dokumenty przekazania opakowań operatorowi — dlatego warto zapisać w umowie, jakie dane i w jakiej formie otrzymujesz.

Czy mała firma, która nie raportuje, potrzebuje tych danych?

Coraz częściej tak — nie z własnego obowiązku, lecz jako dostawca. Firmy objęte sprawozdawczością pytają kontrahentów o dane o opakowaniach, a kwestionariusz przychodzi wcześniej niż jakikolwiek obowiązek po stronie dostawcy. Przygotowanie przelicznika masy i podziału na frakcje jest wtedy pracą wykonaną raz, a nie przy każdej ankiecie.